Fizyonomi bir bilim midir?

Geniş bir alın, geniş kaşlar, büyük gözler VE keskin hatlı bir çeneye sahipsen entelektüel, hayal gücü güçlü, ufku geniş birisin ama çabuk sinirleniyorsun. Bu tahminim geçerli olabilir mi?

Fizyonomi, bilinenin aksine doğru yazımıyla “fizyognomi” Yunanca physis (doğa)-gnomon (yorum/yasa) kelimelerinin birleşiminden oluşuyor. İnsan yüzünde görünen özellikleri tanımlayıp karakter özellikleri olan soyut kavramları açıklamak ve kişinin kaderine dair yorum yapmak için kullanılır.

Günümüzde kimileri yüz hatları üzerinden karakter tahlili yapmayı falcılıkla eş değer tutuyorken kimileri bilimsel ve istatiksel verilere dayanarak gözlem yapıldığı takdirde bilim olduğunu iddia etmekte ancak geçmişte dünyanın farklı bölgelerinde bambaşka kültürlerin fizyonomiyi insanlar hakkında önemli kararların verildiği mercilerde kullandıklarını görüyoruz.

Bu uygulamaların en eskileri hakkında bildiklerimiz Antik Yunan ve Antik Çin uygarlıkları dönemine kadar uzanmakta. Antik Yunan’da Pisagor kendi öğrencilerini yüzlerinden ne kadar yetenekli göründüğüne bakarak seçiyordu. Osmanlı’da askerî okullara öğrenci seçmekte yüz okuma sanatının kullanıldığı bilinirken 19. yüzyılda psikiyatri üzerine yapılan çalışmaların artmasıyla “zihnin görünmeyen hareketlerini, bedenin görülebilir işaretlerinden okumak” için fizyonomi tekrar popüler oldu.

Günümüzde birçoğumuzun belki farkında bile olmadan yaşadığı bir durum; yeni biriyle tanıştığımızda içimizde o kişiye dair ister istemez olumsuz duygular barındırmamız veya tam tersi o kişinin simasında güven verici bir şeyler sezmemiz. Aslında beynimiz biz farkında bile olmadan karşımızdaki insanın yüzünün ayrı ayrı kısımlarını incelemiş ve yorumlamış oluyor.

18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa’da potansiyel suçluları tespit edebilmek için bir çalışma alanı olarak kullanılmış olduğu bilgisini duyunca, o tarihlerde teknolojik bir destek olmadan yapılan analizler sonucu tanımadıkları bir insan üzerine yargıda bulunabiliyorken gelecekte teknolojinin verdiği güçle eğer insanların karakter tahlilini fizyonomi üzerinden yapmak isterlerse neler olabileceğini insan düşünmeden edemiyor.